Amoni nitrat là gì? Có thể gây cháy nổ như bom?

Ngày 04.08.2020, một vụ nổ lớn làm rung chuyển thủ đô Beirut của Lebanon, khiến hàng trăm người thiệt mạng và hàng ngàn người bị thương, san phẳng phần lớn khu cảng, làm hư hại các tòa nhà và khiến các thi thể bị chôn vùi trong những đống đổ nát. Thủ tướng Lebanon cho biết 2.750 tấn Amoni nitrat (ammonium nitrate) dùng làm phân bón nông nghiệp đã phát nổ...
Amoni nitrat là gì?

Amoni nitrat (tên hóa học: Ammonium nitrate) là một hợp chất hóa học, là nitrat của amôniăc với công thức hóa học NH4NO3, là một chất bột màu trắng tại nhiệt độ phòng và áp suất tiêu chuẩn. Chất này thường được dùng trong nông nghiệp làm phân bón và cũng được sử dụng làm chất ôxi hóa trong thuốc nổ, đặc biệt là các thiết bị nổ tự tạo.
Amoni nitrat ứng dụng trong nông nghiệp làm phân bón.

Amoni nitrat dùng để làm gì?

Amoni nitrat tương đối ổn định trong hầu hết các điều kiện và không tốn kém cho việc sản xuất nên thường được sử dụng để thay thế cho các nguồn nitơ đắt tiền khác trong sản xuất phân bón.

Amoni nitrat cũng được sử dụng để sản xuất ANFO (Amoni nitrat/ dầu nhiên liệu). Đây là một loại chất nổ công nghiệp được sử dụng trong khai mỏ, khai thác đá và xây dựng dân dụng.Có thời kỳ, nó chiếm tới 80% tổng số chất nổ công nghiệp được sử dụng ở Mỹ. Tuy nhiên, do lo ngại về khả năng bị lạm dụng gây nguy hiểm nên nhiều nước đang dần loại việc sử dụng bỏ chất này.

Tại sao amoni nitrat phát nổ?

Nếu chỉ có riêng amoni nitrat thì nó không được coi là chất nguy hiểm. Nhưng trong một số điều kiện nhất định, amoni nitrat có thể biến từ một hợp chất ổn định thành chất nổ, mà không cần bất kỳ chất xúc tác hoặc nhiên liệu bên ngoài nào.

Amoni nitrat tạo ra nhiệt khi phân hủy, tương tự như cách nhiệt được tạo ra trong ủ phân bón nên được phân loại là "vật liệu giàu năng lượng". Nếu có đủ lượng, amoni nitrat không cần các nhân tố bên ngoài như lửa mồi mà vẫn có thể tạo ra đủ nhiệt để bốc cháy và duy trì lửa cháy.

Trong quá trình cháy, amoni nitrat trải qua những thay đổi hóa học dẫn đến sản xuất ra oxy khiến đám cháy được tiếp tục duy trì và lan rộng hơn.

Khi nóng lên, amoni nitrat chảy ra khiến không gian phía sau tiếp tục được làm nóng và hình thành khí. Khí nóng mở rộng nhưng bị niêm kín trong amoni nitrat nóng chảy và không có chỗ để thoát ra nên đến một lúc nào đó nó buộc phải phá vỡ hóa chất nóng chảy và gây ra vụ nổ.

Cũng vì nó rất dễ cháy nên thế giới đã có các quy tắc nghiêm ngặt về cách lưu trữ ammonium nitrate một cách an toàn, trong đó yêu cầu tối thiểu nhất là vị trí lưu trữ cần phải được chống cháy triệt để và không thể có bất kỳ cống, ống hoặc các nguồn nào khác để ammonium nitrate có thể tiếp xúc, tích tụ, tạo ra nguy cơ nổ.

Comments